Việt Nam là một quốc gia có nhiều tôn giáo khác nhau đồng thời tồn tại, Chỉ tính riêng sáu tôn giáo lớn, số tín đồ đã lên đến ¼ dân số. Trong những năm qua, nhở có những quan điểm chỉ đạo đúng đắn và những chính sách thích hợp trên lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo cũng như việc thực hiện có hiệu quả những quan điểm chỉ đạo, những chính sách đó, hầu hết đồng bào có đạo đã hồ hởi, phấn khởi tham gia một cách tự giác vào quá trình xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Tuy vậy, một số vấn đề đặt ra là các thế lực thù địch đang ra sức lợi dụng tôn giáo để thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” đối với nước ta, Mặt khác, một số yếu kém trong nhận thức và giải quyết vấn đề tôn giáo ở nơi này hay nơi khác, ở lúc này hay lúc khác đã có tác động tiêu cực nhất định đến việc thực hiện các chính sách tôn giáo.
Điểm nóng xã hội là đời sống xã hội trong trạng thái không bình thường, bất ổn định, rối loạn, diễn ra sự xung đột, chống đối giữa các lực lượng với những hành vi không còn tự kiềm chế được, đã vượt ra ngoài khuôn khổ của pháp luật và chuẩn mực văn hoá đạo đức, diễn ra tại một địa điểm, trong một thời gian nhất định và có khả năng lan tỏa sang nơi khác.
Điểm nóng xã hội có thể diễn ra ở những địa bàn và trong những lĩnh vực khác nhau. Nó có thể phát sinh ở khu vực nông thôn, miền núi hay thành thị, ở các xí nghiệp hay trường học… nó có thể diễn ra trong lĩnh vực kinh tế, chính trị hay xã hội… Điểm nóng xảy ra ở các khu vực trên được gọi chung là điểm nóng xã hội. Điểm nóng tôn giáo phát sinh ở khu vực thờ tự, thánh thất; có nhiều tín đồ tập trung, đám đông là các tín đồ tôn giáo dễ bị kích động có thể dẫn tới quá khích, gây mất trật tự an toàn xã hội, đi ngược lại lợi ích của đạo của đời.
Tôn giáo, tín ngưỡng là một vấn đề nhạy cảm và hết sức phức tạp. Đảng và Nhà nước ta luôn coi tín ngưỡng, tôn giáo là một nhu cầu của một bộ phận nhân dân. Đạo đức tôn giáo có nhiều điều phù hợp với công cuộc xây dựng xã hội mới, vì vậy đã có chính sách hết sức rõ ràng về tự do tôn giáo. Những tiến bộ về tự do tôn giáo, tín ngưỡng trong thời gian qua ở nước ta đã được cộng đồng các tôn giáo ở Việt Nam và thế giới thừa nhận. Tuy nhiên, tự do phải được đặt trong khuôn khổ luật pháp được cả xã hội thừa nhận, không có trường hợp ngoại lệ. Tôn giáo cũng vậy, mọi tín đồ tôn giáo là công dân của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trước khi trở thành tín đồ của một tôn giáo, họ đã là người Việt Nam, nên có nghĩa vụ chấp hành luật pháp Việt Nam. Mọi hành vi vi phạm pháp luật đều phải bị phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm minh trước pháp luật. Những hành vi đang diễn ra ở đâu đó trên phạm vi lãnh thổ Việt Nam, đi ngượi lại lợi ích chính đáng của đa số các tín đồ, chức sắc, dù với động cơ, mục đích nào cũng là hành vi vi phạm pháp luật.
Thời gian gần đây, do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có điều kiện mở cửa và hội nhập quốc tế, tác động của kinh tế thị trường, trong sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo cũng phát sinh nhiều vấn đề phức tạp: một số người đã lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để hành nghề mê tín dị đoan, thương mại hóa loại hoạt động này; các hoạt động truyền giáo của các tổ chức truyền giáo từ bên ngoài vào, các phần tử thù địch ở trong nước và ngoài nước lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để kích động tín đồ tiến hành hoạt động chống đối nhà nước, nhằm phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, ảnh hưởng tiêu cực tới trật tự, an toàn xã hội.
Bên cạnh đó, trong công tác quản lý nhà nước, hệ thống bộ máy quản lý nhà nước về tôn giáo chưa được kiện toàn củng cố, lực lượng cán bộ còn nhiều bất cập, công tác tham mưu còn hạn chế, dẫn đến tình trạng một số cấp ủy, chính quyền cơ sở có nơi vừa có biểu hiện khắt khe, lại vừa có biểu hiện buông lỏng; có nơi chủ quan, giản đơn trong quản lý, không kịp thời đấu tranh với những hành vi lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo vi phạm pháp luật. Vì vậy dễ tạo sơ hở cho phần tử xấu lợi dụng vấn đề tôn giáo gắn với vấn đề dân tộc, tuyên truyền tư tưởng dân tộc hẹp hòi, đòi ly khai, gây điểm nóng để bên ngoài lợi dụng, kích động xuyên tạc, vu cáo ta vi phạm nhân quyền và quyền tự do tôn giáo.
Các tổ chức tôn giáo ở Việt Nam đều bình đẳng trước pháp luật. Nhà nước bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tự do tôn giáo, đồng thời phát huy những giá trị văn hóa đạo đức tôn giáo, gìn giữ những giá trị truyền thống của tín ngưỡng, tôn giáo. Nhà nước khẳng định việc bảo hộ cơ sở vật chất, tài sản của cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo như chùa, nhà thờ, thánh đường, thánh thất, điện, đền, am, miếu, trụ sở tổ chức tôn giáo, trường tôn giáo, kinh bổn và các đồ dùng thờ cúng của tín ngưỡng, tôn giáo. Nhà nước nghiêm cấm việc phân biệt đối xử vì lý do tín ngưỡng, tôn giáo; vi phạm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân; lợi dụng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo để phá hoại hòa bình, độc lập, thống nhất đất nước, kích động bạo lực để tuyên truyền chiến tranh.
Hiện nay, do nhiều nguyên nhân và dưới tác động của nhiều vấn đề, cả chủ quan và khách quan, cả bên trong và bên ngoài, vấn đề “đòi lại” nhà đất có liên quan đến tôn giáo ở nước ta đang trở lên hết sức phức tạp. Đang có hàng trăm vụ khiếu nại dưới cái gọi là “đòi” nhà đất của các tôn giáo xảy ra ở khắp các vùng trong cả nước. Nhà nước đã và đang từng bước giải quyết một cách thấu tình, đạt lý trên nguyên tắc: “Tài sản tín ngưỡng tôn giáo được pháp luật bảo hộ…” (Điều 26 Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo).
Xuất phát từ luận điểm: cốt lõi của công tác tôn giáo la công tác vận động quần chúng, Do vậy, trong quản lý nhà nước về hoạt động tôn giáo không chỉ có lý, đúng pháp luật mà còn phải được sự ủng hộ đồng tình của nhân d6an, Muốn tránh bị địch lợi dụng, tránh việc hình thành các điểm nóng tôn giá thì phương pháp giáo dục thuyết phục, vận động quần chúng là rất quan trọng trong quản lý nhà nước về tôn giáo.
Nhìn chung tôn giáo nào cũng có hai mặt: nhận thức tư tưởng và chính trị. Lịch sử dân tộc Việt Nam đã trải qua những thời kỳ chống ngoại xâm triền miên, liên tục và kéo dài. Tuy mức độ có khác nhau, nhưng giai đoạn lịch sử nào giai cấp thống trị cũng vẫn chú ý sử dụng tôn giáo vì mục đích ngoài tôn giáo
Những năm gần đây, cơ sở vật chất của các tôn giáo được tu sửa, xây cất mới khá nhiều, Trước tình hình đó, vấn đề đất đai, cơ sở thừa tự, nhà thờ,.. được đặt ra cấp bách, Nhiều địa phương do nhiều nguyên nhân phức tạp khác nhau, đã xuất hiện những tranh chấp về đất đai, cơ sở thờ tự, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự an toàn xã hội và sự nghiêm minh của luật pháp. Một số phần tử xấu lợi dụng tình hình, gây nên những căng thẳng cho chính quyền sở tại. Đảng và Nhà nước ta luôn tạo điều kiện cho các tôn giáo được thừa nhận có quyền có cơ sở thờ tự, hành lễ. Những vấn đề tranh chấp phát sinh phải giải quyết có lý, có tình, vừa bảo đảm lợi ích chính đáng của tôn giáo, vừa không trái với luật định hiện hành của Nhà nước. Tuy vậy cũng cần nhận thức rằng, đây là vấnđề phức tạp, có liên quan đến lịch sử trước đó nên chúng ta phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, giải thích, tránh khuynh hướng tả khuynh, đơn giản hóa vần đề đồng thời cũng tránh khuynh hướng hữu khuynh, buông lỏng quản lý, Bài học rút ra là khi luật pháp nghiêm minh và tín đồ được giải thích cặn kẽ, có lý có tình những căng thẳng sẽ được giải quyết. Ngược lại, tranh chấp về đất đai, cơ sở thờ tự sẽ tự phát thành các điểm nóng gây hậu quả xấu cho xã hội.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: “Bảo vệ tự do tín ngưỡng, nhưng kiên quyết trừng trị những kẻ đội lốt tôn giáo để phản Chúa, phản nước”
Những hành vi diễn ra ở Giáo xứ Thái Hà thời gian vừa qua, dù với động cơ, mục đích nào cũng là hành vi vi phạm pháp luật hết sức trắng trợn. Không những thế, hành động của họ còn đi ngược lại lời răn dạy của Chúa, đi ngược lại tôn chỉ, mục đích “sống tốt đời, đẹp đạo” của Giáo hội và tự tách khỏi khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Hành động đó là không thể biện minh, cần được lên án và xử lý nghiêm minh.
Để giải quyết dứt điểm vụ việc trên, các ngành chức năng cần thực hiện các giải pháp sau:
Một là, phát động mạnh mẽ phong trào quần chúng đấu tranh với những hành vi sai trái, bảo vệ lẽ phải. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân cần đẩy mạnh các hình thức tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục linh mục, chức sắc tiến bộ trong Giáo hội tôn giáo các cấp và bà con tín đồ hiểu được bản chất của cái gọi là “đòi” lại đất của dòng Chúa Cứu thế, hiểu chính sách tự do tôn giáo, tín ngưỡng của Đảng và Nhà nước. Đặc biệt hơn là, cần làm cho mọi người thấy rõ động cơ, mục đích xấu xa và thủ đoạn tinh vi của những kẻ cầm đầu, quá khích.
Hai là, các cơ quan chức năng cần tiến hành các hoạt động tấn công gột rửa tư tưởng chống đối chế độ, đi ngược lại lợi ích quốc gia dân tộc của một số linh mục có động cơ xấu, lợi dụng chính sách tự do tôn giáo và sự thiếu hiểu biết của bà con giáo dân để kích động gây rối an ninh, chống đối chính quyền. Các cơ quan thông tin đại chúng cần tăng cường tuyên truyền để mọi người dân hiểu đúng bản chất vấn đề, vạch mặt kẻ xấu, đấu tranh bác bỏ những luận điểm sai trái của các trung tâm chiến tranh tâm lý, phá hoại tư tưởng của các thế lực thù địch lợi dụng vụ việc này tuyên truyền, vu cáo Đảng và Nhà nước ta vi phạm nhân quyền, cản trở tự do tôn giáo.
Ba là, các cơ quan bảo vệ pháp luật cần khẩn trương tổ chức các biện pháp bảo vệ trật tự, kỷ cương phép nước, kiên quyết không để sự việc kéo dài và tái diễn. Trước mắt, cần có biện pháp bảo vệ tài sản nhà nước, bảo vệ tính mạng của nhân dân trong khu vực và cán bộ tham gia giải quyết vụ việc. Tiến hành các biện pháp điều tra làm rõ hành vi gây rối trật tự công cộng, phá huỷ tài sản nhà nước, xử lý nghiêm trước pháp luật những kẻ cầm đầu, các phần tử côn đồ, quá khích.
Sự giật dây của thế lực nào đó đứng sau vụ việc này, và, đây chỉ là một mắt xích trong một kịch bản đã được chuẩn bị từ trước là một khả năng không thể loại trừ. Công luận cho rằng, cùng với việc bảo đảm tự do tôn giáo, tự do tín ngưỡng, cũng cần phải bảo đảm tự do không tín ngưỡng và tính nghiêm minh của luật pháp, không cho phép lợi dụng chính sách tự do, tôn giáo để gây rối, chống đối chính quyền, làm ảnh hưởng trật tự xã hội và cuộc sống của những người dân khác. Hành vi vi phạm này cần phải được xử lý nghiêm minh, không để trở thành một tiền lệ xấu, gấy bất ổn trong xã hội./.