LÀM RÕ QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM.

Trong quá trình đi tìm đường cứu nước, Chủ tịch hồ chí Minh đã phải tìm tòi, giải quyết hàng loạt vấn đề về đường lối chiến lược của cách mạng, về giành chính quyền và giữ chính quyền. Nếu vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng là vấn đề chính quyền thì vấn đề cơ bản của một chính quyền là ở chỗ nó thuộc về ai, phục vụ cho quyền lợi của ai.Ngay từ năm 1927, trong tác phẩm Đường cách mệnh, Hồ chủ tịch đã chỉ rõ: "Chúng ta đã hy sinh làm cách mệnh, thì nên làm cho đến nơi, nghĩa là làm sao cách mệnh rồi thì quyền giao cho dân chúng số nhiều, chớ để trong tay một bọn ít người. Thế mới khỏi hy sinh nhiều lần, thế dân chúng mới được hạnh phúc". Sau khi nước ta giành được độc lập, Người khẳng định: Nước ta là nước dân chủ.Bao nhiêu lợi ích đều vì dân.Bao nhiêu quyền hạn đều của dân...

Chính quyền từ xã đến chính phủ trung ương do dân cử ra...Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân. Đó chính là nhà nước của dân, do dân và vì dân, là điểm khác nhau về bản chất giữa nhà nước của nhân dân với các nhà nước của giai cấp bóc lột đã từng tột tại trong lịch sử.Nhà nước của dân, như điều thứ 1- Hiến pháp năm 1946 do Người làm trưởng ban soạn thảo đã khẳng định rõ: "Nước Việt nam là một nước dân chủ cộng hòa, tất cả quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt nam, không phân biệt nòi giống, gái trai, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo".

Trong nhà nước của dân thì dân là chủ, Nhà nước phải hình thành được các thiết chế dân chủ để thực thi quyền làm chủ của người dân.. Cũng trên ý nghĩa đó, các vị đại diện của dân, do dân cử ra, chỉ là thừa ủy quyền của dân, chỉ là "công bộc" của dân theo ý nghĩa đúng đắn của từ nầy.
Nhà nước do dân, đó là nhà nước do dân lựa chọn, bầu ra những đại biểu của mình, nhà nước đó do dân ủng hộ, giúp đở, đóng thuế để nhà nước chi tiêu, hoạt động. Người yêu cầu: Tất cả các cơ quan nhà nước phải dựa vào nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự kiểm soát của nhân dân.Nhà nước vì dân, đó là nhà nước phục vụ lợi ích và nguyện vọng của nhân dân, không có đặc quyền, đặc lợi, thật sự trong sạch, cần kiệm liêm chính.

Theo tư tưởng Hồ chí Minh, một nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ, trước hết phải là một nhà nước hợp hiến. Ngay sau khi giành được chính quyền trong cả nước, chủ tịch Hồ chí Minh đã thay mặt chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn độc lập, tuyên bố với quốc dân đồng bào và với thế giới về sự khai sinh của nhà nước Việt Nam mới. Nhờ đó, Chính phủ lâm thời do cuộc cách mạng của nhân dân lập nên có được địa vị hợp pháp và Việt nam có vinh dự là một trong rất ít quốc gia sau cách mạng, có được một bản Tuyên ngôn nổi tiếng về quyền của các dân tộc, có giá trị đóng góp vào sự phát triển nền pháp lý tiến bộ của loài người.
Tiếp đó, tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ nước Việt nam dân chủ cộng hòa, chủ tịch HCM đã đề ra nhiệm vụ: "Chúng ta phải có một hiến pháp dân chủ. Tôi đề nghị Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu" để sớm có một nhà nước hợp hiến do nhân dân bầu ra.Mặc dù nhiều khó khăn dồn dập do thù trong, giặc ngoài gây ra, cuộc tổng tuyển cử trong cả nước đã được tiến hành chỉ bốn tháng sau ngày độc lập. Trong hoàn cảnh Nam bộ đã bước vào cuộc kháng chiến chống lại gây hấn của thực dân Pháp, Bắc bộ phải đối phó với những yêu sách và hoạt động gây rối của quân đội Tưởng và bè lũ tay sai.Cuộc tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử dân tộc đã thành công tốt đẹp với hơn 90 % cử tri đi bỏ phiếu, ba trăm ba mươi ba đại biểu trúng cử. Quốc hội họp phiên đầu tiên đã nhất trí bầu Chủ tịch Hồ chí Minh làm chủ tịch Chính phủ liên hiệp kháng chiến. Đây là chính phủ hợp hiến đầu tiên do đại biểu của nhân dân bầu ra, có đầy đủ tư cách và hiệu lực trong việc giải quyết mọi vấn đề nội trị và ngoại giao của Nhà nước Việt nam mới.Trong tư tưởng của chủ tịch Hồ chí Minh, một nhà nước pháp quyền có hiệu lực mạnh là nhà nước quản lý đất nước bằng pháp luật và phải làm cho pháp luật có hiệu lực trong thực tế.

Trong một nhà nước dân chủ, dân chủ và pháp luật luôn đi đôi với nhau, nương tưạ vào nhau mới đảm bảo được chính quyền trở nên mạnh mẽ. Trong Việt nam yêu cầu ca, Người đã khẵng định vai trò của pháp luật bằng câu: Trăm điều phải có thần linh pháp quyền.
Một mặt chăm lo hoàn thiện hiến pháp và hệ thống pháp luật của nước ta, mặt khác Người hết sức chăm lo đưa pháp luật vào đời sống, tạo ra cơ chế đảm bảo cho pháp luật được thi hành, cơ chế kiểm tra, giám sát việc thi hành đó trong các cơ quan nhà nước và trong nhân dân. Để pháp luật đi vào đời sống thì phải coi trọng việc nâng cao dân trí, bồi dưỡng ý thức làm chủ, phát triển văn hóa chính trị và tính tích cực công dân, khuyến khích nhân dân tham gia vào công việc nhà nước, khắc phục mọi thứ dân chủ hình thức. Người thường nhắc nhở cán bộ phải lo "làm sao cho nhân dân biết hưởng quyền dân chủ của mình, dám nói, dám làm". Đồng thời Người cũng thường xuyên nhắc nhở cán bộ các cấp, các ngành phải gương mẫu trong việc tuân thủ pháp luật, mà trước hết là cán bộ thuộc ngành hành pháp và tư pháp phải nêu cao gương "phụng công, thủ pháp, chí công, vô tư" cho nhân dân noi theo.Người thường không hài lòng trước việc pháp luật của ta không được thực hiện nghiêm minh, xét xử thiếu công bằng, thưởng có khi quá rộng mà phạt thì không nghiêm, lẫn lộn giữa công và tội. Có công thì được hưởng, có lỗi thì phải phạt, không vì công mà quên lỗi, vì lỗi mà quên công. Để tiến tới một nhà nước pháp quyền có hiệu lực mạnh mẽ, chủ tịch Hồ chí Minh đã thấy rõ phải nhanh chóng đào tạo, bồi dưỡng nhằm hình thành nột đội ngũ cán bộ, viên chức nhà nước có trình độ văn hóa, am hiễu pháp luật, thành thạo nghiệp vụ hành chính và nhất là phải có đạo đức cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, một tiêu chuẩn cơ bản cho người cầm cân nẩy mực cho công lý.Cán bộ nhà nước phải biết quản lý nhà nước. Người quyết định đẩy mạnh việc đào tạo như mở trường huấn luyện cán bộ Việt nam, thành lập khoa pháp lý tại Trường đại học Việt nam. Một mặt mạnh dạn sử dụng những viên chức, quan lại đã được đào tạo về nghiệp vụ và kỷ thuật hành chính dưới chế độ cũ; mặt khác, Người đăng báo "tìm người tài đức", kêu gọi ai có tài hãy ra giúp nước nhà.Trong việc dùng cán bộ, Người nhắc nhở phải tẩy sạch óc bè phái, phải đảm bảo công bằng, dân chủ trong vấn đề tuyển dụng cán bộ nhà nước, Người ký sắc lệnh ban hành Quy chế công chức.Khác với những cán bộ của các cơ quan dân cử, công chức theo chế độ chức nghiệp, vì vậy phải trải qua một kỳ thi tuyển để bổ nhiệm vào các ngạch bậc hành chính.Nội dung thi tuyển yêu cầu khá toàn diện, bao gồm 6 môn thi: Chính trị - Kinh tế - Pháp luật - Địa lý - Lịch sử - Ngoại ngữ( tự nguyện). Người dự thi tuyển phải qua một lớp huấn luyện để bổ túc học vấn. Tùy theo kết quả thi cử và năng lực, trình độ, phẩm chất của mỗi người mà sắp xếp vào ngạch bậc và bổ dụng theo thứ tự trên dưới. Đối với cán bộ, đặc biệt là cán bộ quản lý nhà nước, điều quan tâm thường xuyên của chủ tịch Hồ chí Minh vẫn là phẩm chất đạo đức và tinh thần phục vụ nhân dân, phục vụ tổ quốc.Đối với Hồ chủ tịch, cán bộ quản lý nhà nước khó tránh khỏi xu hướng quan liêu hóa nên luôn luôn nhắc nhở họ phải thân dân, gần dân, trọng dân, không được lên mặt "quan cách mạng" với dân, phải lắng nghe ý kiến và chịu sự kiểm soát của nhân dân.Kể từ sau cách mạng tháng tám thành công, chính quyền về tay nhân dân đến nay đã qua mấy chục năm xây dựng và đổi mới phương thức tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, tuy nội dung và nhiệm vụ của nhà nước có khác nhau, song về bản chất vẫn là nhà nước của dân, do dân và vì dân, được xây dựng trên những nguyên tắc của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ chí Minh.


Ngày nay với công cuộc đổi mới, từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của nhà nước, trong điều kiện mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế, làm ăn với nước ngoài...đã có sự thay đổi rất nhiều, từ nội dung nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, phương thức hoạt động, cho đến yêu cầu về phẩm chất năng lực của con người vận hành bộ máy nhà nước
Hội nghị đại biểu giữa nhiệm kỳ khóa VII (1994), Đảng ta đã xác định nhiệm vụ và phương hướng xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt nam của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dânVận dụng tư tưởng Hồ chí Minh, liên hệ với tình hình hiện nay, có thể thấy nỗi lên mấy vấn đề cấp bách cần tập trung giải quyết để không ngừng hoàn thiện nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân

-Phát huy dân chủ đi đôi với tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, đảm bảo thật sự tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân.
Chính khát vọng dân chủ đã tạo nên sức mạnh kiên cường đấu tranh cho độc lập, tự do. Trong điều kiện khó khăn phức tạp của tình hình đất nước hiện nay thì mở rộng dân chủ là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết để khai thác sức mạnh vô tận của nhân dân ta trong sự nghiệp đổi mới, mở cửa. Thực hành dân chủ là chìa khóa vạn năng có thể giải quyết được mọi khó khăn. Qua thực tế hơn 15 năm đổi mới. đảng ta đã chỉ ra rằng nơi nào thực hiện được dân chủ, phát huy được trí tuệ của đông đảo cán bộ và nhân dân thì nhất định thành công. Ngược lại, nơi nào để mất dân chủ, gây ra sự bất mãn trong quần chúng thì nơi đó không tránh khỏi khó khăn và dẫn tới những hậu quả đáng tiếc. Phát huy dân chủ phải kết hợp với tăng cường pháp chế, thực hiện quản lý xã hội bằng pháp luật, đồng thời đẩy mạnh cuộc đấu tranh phòng chống vi phạm pháp luật, đảm bảo cho mỗi công dân đều bình đẳng trước pháp luật, mọi hành vi vi phạm pháp luật đều được xét xử nghiêm minh, đúng người, đúng tội, không phân biệt người đó là ai, để đem lại niềm tin cho nhân dân vào tính nghiêm minh của pháp luật của nhà nước ta.

- Cải cách và kiện toàn bộ máy hành chính nhà nước, xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh.
Hiện nay nền hành chính của ta còn nhiều yếu kém: quan liêu, xa dân, xa cơ sở, phân tán, thiếu trật tự kỷ cương, nạn tham nhũng và lãng phí của công, bộ máy cồng kềnh, nặng nề, kém hiệu lực, đội ngũ cán bộ, công chức còn yếu về kiến thức, năng lực, một bộ phận không nhỏ kém phẩm chất thậm chí hư hỏng.Cải cách hành chính để có một nền hành chính dân chủ, trong sạch, phục vụ đắc lực nhân dân, giữ vững trật tự kỷ cương xã hội theo pháp luật. Nó phải phục vụ tận tụy, công tâm, đáp ứng yêu cầu hàng ngày về quyền lợi hợp pháp của nhân dân.Cần phải làm cho đội ngũ cán bộ, viên chức quán triệt nhận thức: Nhà nước là một tổ chức công quyền thể hiện quyền lực của nhân dân, nhân viên nhà nước là công bộc của nhân dân.

-Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước; gắn liền xây dựng, chỉnh đốn Đảng với cải cách bộ máy hành chính.
Những năm gần đây, Đảng ta đã có nhiều nghị quyết về củng cố và tăng cường bộ máy nhà nước, đấu tranh chống các tệ nạn làm suy giảm uy tín và hiệu lực của bộ máy nhà nước.

Tuy nhiên, yêu cầu của cuộc đấu tranh chống tham nhũng quan liêu, cửa quyền, trù dập, ức hiếp nhân dân...đang đòi hỏi Đảng ta một sự lãnh đạo tập trung hơn nữa, quyết tâm cao hơn, có kế hoạch và biện pháp triệt để hơn nữa.
Cuộc đấu tranh để khắc phục những khuyết tật của bộ máy nhà nước không thể tách rời cuộc vận động xây dựng và chỉnh đốn Đảng. Để chỉnh đốn lại bộ máy nhà nước, Đảng phải tự chỉnh đốn, phải nêu gương về mặt trong sạch, vững mạnh. Đó là nhân tố cơ bản và then chốt. Chỉ có sự lãnh đạo của một Đảng trong sạch vững mạnh mới đưa cải cách bộ máy nhà nước đi đến thành công.Tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn soi sáng cho chúng ta xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân hôm nay./. (Sưu tầm)